Column: Take Away

Hij is nauwelijks met het blote oog waarneembaar maar tegelijkertijd één van de meest gevreesde dieren in Nederland. De teek. Het zijn kleine spinachtigen en hebben dus ook acht poten. Wereldwijd zijn meer dan achthonderd soorten teken bekend, een tiental van die soorten komt ook in Nederland voor. Hiervan is de Schapenteek veruit de meest voorkomende variëteit in ons land.

Teken komen in het hele land voor in bossen, duinen, heidegebieden, beschutte weilanden, parken en tuinen. Ze verschansen zich graag in hoog gras, op bosbessenstruiken, varens of tussen dode bladeren. Van daaruit stappen ze over op passerende dieren of mensen. In tegenstelling tot wat soms beweerd wordt springen teken niet uit bomen. 

Teken kennen een complex volgroeiingsprocedé van drie cycli.

De teek begint als larve, wordt dan een jonge teek (nimf) en eindigt als volwassen teek (adult) die eitjes legt. In ieder stadium heeft de teek één bloedmaaltijd nodig om te overleven. Per stadium maakt de teek gebruik van een andere gastheer. Larven voeden zich vooral op muizen en andere kleine zoogdieren. Nimfen foerageren op vogels als zanglijster en merel. En herten, reeën, schapen en runderen zijn de belangrijkste gastheren voor de adulten. Maar een teek is alles behalve kieskeurig. Een huisdier of mens laat een volwassen teek zeker niet links liggen.

Als de teek beet heeft begint hij zich te voeden met het bloed van zijn slachtoffer. Hierbij blijft de teek enkele dagen, tot een week op zijn gastheer zitten. Terwijl ze zich voeden, verspreiden teken ook diverse ziekteverwekkers. De meest beruchte is een bacterie genaamd Borrelia burgdorferi. Deze bacterie is de veroorzaker van de ziekte van Lyme.

De teek is actief bij temperaturen boven de 5 graden maar vooral in de periode april-augustus. Geschat wordt dat er jaarlijks ruim een miljoen tekenbeten plaats vinden op mensen in Nederland.

De kans op de ziekte van Lyme na een tekenbeet wordt geschat op zo’n twee procent. De ziekte van Lyme is te herkennen aan een rode ring of vlek op de beetplek. Wordt deze in enkele dagen groter dan dien je naar de huisarts te gaan.

Elk jaar wordt bij ongeveer 27.000 mensen in Nederland de ziekte vast gesteld.

Ruim een kwart hiervan ondervindt klachten zoals vermoeidheid, pijn en concentratieproblemen. De meeste mensen herstellen hiervan uiteindelijk volledig, evt. mbv een antibioticabehandeling, maar zo’n 1.500 mensen houden er chronische klachten aan over.

Al met al is de kans relatief gezien klein dat je ernstige klachten over houdt aan een tekenbeet (een op de duizend) maar gezien de impact geldt better safe than sorry.

Vier stappen die je kunnen helpen om het besmettingsrisico te verkleinen.

1)      Teek Care

Vermijdt hoog gras. Trek de juiste kleding aan wanneer je je in een risicogebied begeeft; dicht schoeisel, lange broek/mouwen. En controleer je lichaam bij terugkomst. Vooral op warme beschutte plekken zoals achter je oren, onder je oksel, in je kruis en navel.

2)      Teek on Me

Als je een teek vindt verwijder deze dan zo snel mogelijk (iig binnen 24 uur). De teek is eerst even in de weer om zich te installeren. De ziekteverwekkers zitten in het lijfje van de teek en komen pas vrij wanneer de teek bedrijfsklaar is. Gebruik iig geen goedjes die de teek irriteren (zoals alcohol, zeep, vaseline of vuur). De teek krijgt dan de neiging om zijn maaginhoud in de gastheer te lozen.

3)      Teek Action

Verwijder de teek met een puntige pincet. Het voordeel van een pincet is dat je er overal op je lichaam makkelijk bij kunt. Het is zaak de teek zo dicht mogelijk bij de huid beet te pakken en hem er dan uit te trekken. Er zijn ook andere tekenverwijderaars in omloop. Volg hierbij de aanwijzingen van het specifieke product.

4)      Teek Dead

Een korte doch ferme tik met de hamer moet voorkomen dat hij nogmaals een slachtoffer uitzoekt.

Je zult je misschien afvragen of het beestje enig nut dient? Jawel, een teek dient als proteïnerijk hapje voor vogels die grote grazers graag ontdoen van een volgezogen exemplaar. Als ordinaire afhaalmaaltijd dus, ofwel Teek Away. Eet smakelijk.

Guido Verbruggen