Column: het heilige geloof

Door de jaren en eeuwen heen zijn we als mensen vaak beïnvloed door verhalen die onze toekomst maar vooral het leven enorm veranderd hebben.

Het geloof in de waarheid van de priester, politieke leiders, industriële leiders of zelfs iemand binnen de familie.

Wat maakt dat we zo eenvoudig iemand of iemands verhaal volgen zonder ons zelf af te vragen of iets klopt? We gaan niet zelf op onderzoek uit, we blijven liever in de standbye stand staan om maar vooral niet veroordeeld te worden voor je mening, zeker als die anders is dan van de groep. 

Wat maakt dat we zo apatisch blijven? Heeft het te maken met angst, gelatenheid of gewoonweg acceptatie, of zijn we bang om buiten de groep te vallen? Je uitspreken betekent dat je je buiten gebaande paden begeeft, het vergt interesse en onderzoek. En het schept verwachtingen, je moet jezelf activeren om je mening te kunnen onderbouwen.

Wat maakt het dat we het verhaal over bijvoorbeeld Covid of het klimaat als vanzelfsprekend aannemen (niet kunnen overzien) en ons er ook toe gaan verhouden? Wat maakt dat we niet écht nieuwsgierig zijn naar het waarom? Wat de gevolgen zijn? Ons afvragen wat het grotere groter doel is of waarom iemand mij iets wil doen geloven of vertellen? Waarom durven we elkaar hierin niet uit te dagen?  Waarom is het niet het gesprek van de dag als we elkaar op straat tegenkomen? Zeker omdat het zo belangrijk is voor onze toekomst, welvaart en ons leven.

Het gaat nooit om de waarheid maar om het zien van alle inzichten en denkwijzes. En samen creëren we onze waarheid voor dat moment. Wetende dat er nooit een échte waarheid is. Dit maakt dat te nemen beslissingen sterker, slagvaardiger en vooral meer gedragen worden. Te vaak worden beslissingen genomen en processen begeleid door mensen die vanuit hun ziel in hun verhaal geloven, zonder het gehele speelveld in zijn geheel te kennen. Te vaak denken ze het te kennen. Te vaak zijn ze niet in staat om te onderzoeken waarom een andere mening, aanvullende informatie zou kunnen bijdragen aan nieuwe inzichten. De geschiedenis laat dit maar al te vaak zien, zeker bij hele grote gebeurtenissen.

En natuurlijk is dit ook best wel een opgave. Het (h)erkennen dat een mening tot een ander besluit zou kunnen leiden. De tijd nemen voor échte dialoog. Dus blijven we vaak aan de zijlijn staan. We eren de doden van het slagveld, omdat die wel in actie kwamen of moesten komen. Of de verzetsstrijders die wel in actie kwamen omdat ze anders dachten en deden.

Recent laten we Julian Assange gewoon aan zijn lot over, in de gevangenis ergens in Engeland, wachtend op uitlevering naar Amerika. Iemand die ons inzicht gaf in het politieke- en economische systeem waarin we leven, wie er aan de touwtjes trekt, maar wat duidelijk niet getoleerd werd. Hij is de gevangene van het verhaal dat hij ons wilde laten zien. Daar waar wij apatisch aan de zijlijn blijven staan. Nu we misschien wel in één van de belangrijkste momentums staan van de mensheid, blijven we hierin volharden.

Lam geslagen, lui geworden door het uitbundige, goede leven wat we tot in lengte der dagen willen blijven vasthouden. Te gelaten om ons uit te spreken, angst om onze eigen mening te verkondigen over thema’s die onze toekomst bepalen. We zijn zwak geworden door alles wat we hebben. We vragen onze regering om veiligheid, gezondheid en om ons te verzorgen, zonder ons af te vragen wie we zelf zijn en wat wij kunnen bijdragen. Onze eigen spiegel lopen we voorbij. De verantwoordelijkheid, pyschologische sterkte en kracht als mens zijn we grotendeels kwijt waardoor we niet in staat zijn om te leven in het nu.

Ook van dichtbij maak ik het mee, in mijn gemeente Horst aan de Maas zijn kritische geluiden niet echt gewenst. De dossiers over Greenport, arbeidsmigratie, woningbouw en vluchtelingen houden de mensen bezig. Maar ook hier is er te weinig draagkracht om de verantwoordelijken ook echt aansprakelijk te houden (en verantwoordelijk te maken) voor de gevolgen van verkeerde besluiten. Want als, zoals blijkt, niet alles aan het daglicht mag komen, dan zegt dit alles over de genomen beslissingen. Waarom worden er documenten achter gehouden over genomen beslissingen zonder verantwoordelijkheid af te leggen? Wat maakt dat een kritische mening gelijk komt te staan aan tegenstand. Het niet met elkaar hierover in gesprek gaan, zorgt er voor dat de positie van Burgemeester & Wethouders steeds minder gedragen wordt. ‘Gelukkig’ groeit de weerstand, ook in Horst.

De politiek is nu ondoorgrondelijk en dat zou niet zo moeten zijn. We moeten het immers met en voor elkaar doen, waarbij iedereen die kan een bijdrage moet leveren. Politiek zou niet boven de bevolking maar er tussen moet leven. Dan hoeven we ons ook niet meer druk te maken om zo’n enorme berg aan nieuwe wetten en dossiers, maar gaan we de toekomst samen maken. We kunnen heel veel van de geschiedenis leren, als we dat zouden willen, door nu samen in de spiegel te kijken, informatie te delen en alle voors en tegens van belangrijke dossiers op tafel te leggen. Open zijn, open terug kijken en naar verbeteringen zoeken in het beslisproces.

De wijsheid en de waarheid hebben we allemaal niet in pacht. Maar we kunnen wel samen beginnen onze toekomst te creëren. Een weg waarvoor we nog heel veel moeten leren en ontwikkelen, maar waarvoor we vooral de verantwoordelijkheid mogen nemen om dit samen te doen. Dit is wat ik heilig geloof. Het is onze toekomst die bepaald wordt, ook die van jou en mij.