Column: Sprookjes en de digitale wereld

Tijdens mijn lezingen over digitale veiligheid, bijvoorbeeld voor verenigingen en ouderenorganisaties, vertel ik vaak over sprookjes. Dit is niet alleen omdat de bibliotheek vol staat met mooie verhalen, maar ook omdat sprookjes verrassend veel overeenkomsten hebben met de uitdagingen van de digitale wereld. Veel mensen zeggen dat de wereld nu veel onveiliger is: "Alles wordt bijgehouden, en iedereen wil je gegevens hebben." Maar misbruik van vertrouwen is niets nieuws, het gebeurde eeuwen geleden al, zelfs in sprookjes.

Een goed voorbeeld is De wolf en de zeven geitjes. In dit verhaal gaat moeder geit boodschappen doen en blijven haar zeven geitjes alleen thuis. De wolf belt aan en zegt: "Doe open, ik ben het, moeder!" Maar zijn stem klinkt anders, dus de geitjes vertrouwen het niet en laten hem niet binnen. De wolf bedenkt een list: hij maakt zijn poot wit bij de bakker, zodat het lijkt alsof hij moeder is. Toch herkennen de geitjes aan zijn stem dat het niet klopt en blijft de deur dicht. Dan verandert de wolf ook zijn stem, klopt aan, laat zijn witte poot zien en zegt: "Ik ben moeder, doe open." Deze keer vertrouwen de geitjes het, doen ze open, en komt de wolf binnen.

Dit sprookje lijkt op hoe phishing werkt in de digitale wereld. Denk aan een e-mail die eruitziet alsof hij van je bank komt, maar niet helemaal klopt. Net als de geitjes moet je goed opletten en geen vertrouwen geven aan iets dat verdacht lijkt. Je kunt niet altijd volledig veilig zijn, maar je kunt wel leren hoe je "de wolf" buiten de deur houdt. Dit bewustzijn is een eerste stap naar betere digitale beveiliging.

Andere sprookjes, zoals Hans en Grietje, De nieuwe kleren van de keizer en Roodkapje, bevatten ook lessen die toepasbaar zijn in de digitale wereld. Ze laten zien dat vertrouwen, misleiding en voorzichtigheid tijdloze thema’s zijn, net zo relevant nu als toen.

Wil je een sprookjesboek met een moderne twist? Kijk eens op het internet naar Voorleessprookjes Efteling. Dit boek combineert sprookjes met geluidseffecten, wat het voorlezen voor (klein)kinderen (en jezelf) extra bijzonder maakt. En ook dat zit vol slimme digitale technieken!